افت چشمگیر صادرات نفت امارات از تنگه هرمز؛ فجیره به مسیر اصلی تبدیل شد

در ماه ژوئیه، صادرات نفت امارات متحده عربی از طریق تنگه هرمز با کاهشی ۵۳ درصدی مواجه شد و از ۲.۰۱ میلیون بشکه در روز (در ماه ژوئن) به تنها ۹۵۰ هزار بشکه در روز رسید. برای جبران این کاهش شدید، امارات اتکای خود را به خط لوله «حبشان-فجیره» (Habshan-Fujairah) افزایش داد. پایانه فجیره که در حاشیه خلیج عمان واقع شده و نفت‌کش‌ها را از ورود به تنگه هرمز بی‌نیاز می‌کند، اکنون ۶۶ درصد از کل صادرات نفت امارات را به خود اختصاص داده است؛ رقمی که در ماه پیش از آن ۵۱ درصد بود.

تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک بر جریان صادرات

در مجموع، کل صادرات نفت امارات در ماه ژوئیه با افت حدود ۲۰ درصدی به میانگین ۳.۴۶ میلیون بشکه در روز رسید. این کاهش مستقیماً به فروپاشی توافق اولیه ۱۴ ماده‌ای بین واشنگتن و تهران گره خورده است. این توافق که در اواسط ژوئن امضا شده بود، برای مدت کوتاهی آرامش را به تنگه هرمز بازگرداند؛ اما با آغاز مجدد اختلافات بر سر کنترل این آبراه و موج جدید حملات به نفت‌کش‌ها و درگیری‌های متقابل، تردد کشتی‌ها بار دیگر مختل شد.

طبق داده‌های موسسه کپلر (Kpler)، میانگین تردد روزانه کشتی‌ها از این تنگه از ۲۴.۷ مورد در ماه ژوئن به ۱۸.۷ مورد در ماه ژوئیه کاهش یافته است.

سقوط تاریخی صادرات خاورمیانه از هرمز

این بحران دریایی تنها مختص امارات نیست. مجموع جریان صادرات نفت کشورهای عربستان، عراق، امارات، ایران، کویت، قطر، بحرین و عمان از طریق تنگه هرمز در ماه ژوئیه به حدود ۴ میلیون بشکه در روز رسید. این آمار در مقایسه با میانگین ۱۹ تا ۲۰ میلیون بشکه در روزِ پیش از آغاز بحران‌های اخیر، یک سقوط تاریخی و بی‌سابقه به شمار می‌رود.

البته در این میان، برخی صادرکنندگان توانستند صادرات خود از این مسیر را کمی بهبود ببخشند؛ صادرات عربستان و عراق از تنگه هرمز به ترتیب با افزایش ۷۲ و ۵۶ درصدی، به حدود ۷۴۰ و ۷۵۰ هزار بشکه در روز رسید، اما این ارقام همچنان کسر بسیار کوچکی از ظرفیت صادراتی پیش از جنگ آن‌هاست. از سوی دیگر، کویت که به طور کامل به تنگه هرمز وابسته است، با افت ۳۶ درصدی صادرات خود (۵۶۰ هزار بشکه در روز) مواجه شد.

چالش‌های دریای سرخ و استراتژی ذخیره‌سازی عربستان

در غرب شبه‌جزیره عربستان نیز اوضاع چندان آرام نیست. ریاض در تلاش است تا با استفاده از ظرفیت کامل خط لوله «شرق-غرب» (با ظرفیت ۷ میلیون بشکه)، نفت خود را به پایانه «ینبع» در دریای سرخ برساند. اما با توجه به تهدیدات نیروهای حوثی یمن و اختلال در کشتیرانی دریای سرخ، صادرات نفت عربستان از سواحل غربی در ماه ژوئیه با افت یک میلیون بشکه‌ای به ۴.۴ میلیون بشکه در روز رسید. شواهد نشان می‌دهد جریان نفتی که به این پایانه‌ها می‌رسد، به جای بارگیری در کشتی‌ها در حال ذخیره‌سازی است تا پس از ایمن شدن مسیر دریای سرخ به بازارهای جهانی ارسال شود.

تصمیمات اوپک پلاس: افزایشِ روی کاغذ

در سایه این بحران‌های لجستیکی، ائتلاف اوپک پلاس (Opec+) به تازگی موافقت کرده است که سهمیه تولید اعضا را برای ماه سپتامبر به میزان ۱۸۸ هزار بشکه در روز افزایش دهد. با این وجود، تحلیلگران بازار انرژی معتقدند که این افزایش بیشتر جنبه اسمی و «روی کاغذ» دارد؛ چرا که بحران‌های امنیتِ دریایی باعث شده تا تولید و صادرات واقعی کشورهای کلیدی نظیر عربستان، به شدت پایین‌تر از ظرفیت اسمی آن‌ها باقی بماند.